Hand dug wells/pl

▼To strona tematyczna . Appropedia koncentruje się na oryginalnych badaniach , ale ta strona zapewnia użyteczny kontekst i ułatwia nawigację po witrynie. Możesz pomóc Appropedii, ulepszając tę ​​stronę .

Studnia kopana ręcznie to rodzaj studni wodnej , która jest budowana przy użyciu jedynie prostych narzędzi ręcznych. Studnie kopane ręcznie są używane na całym świecie i stanowią niezwykle wydajne źródło wody dla niezliczonych krajów rozwijających się gospodarczo. Jednak źle utrzymana studnia jest całkowicie nieskuteczna i może nawet zanieczyścić cały wodonośnik . Dlatego też, gdy 780 milionów ludzi nadal nie ma dostępu do ulepszonej wody pitnej, zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia ^{[ 1 ],} konieczne jest, aby wszystkie studnie były budowane, eksploatowane i konserwowane w odpowiedni sposób, aby zapewnić czystą wodę pitną przez cały okres użytkowania studni.

wody gruntowe

Wody gruntowe są jednym z najliczniejszych źródeł słodkiej wody na świecie. Szacuje się, że jest 35 razy więcej wód gruntowych niż wszystkich rzek, jezior słodkowodnych, jezior słonych i mórz śródlądowych. ^{[ 2 ]} Jednakże, ponieważ znacznie trudniej jest uzyskać wodę gruntową, często korzystamy z naszych powierzchniowych źródeł słodkiej wody. Niestety, te powierzchniowe źródła wody stanowią tylko 0,3% słodkiej wody na Ziemi, podczas gdy 30,1% stanowią wody gruntowe. Pozostałe 68,7% stanowią lodowce i czapy lodowe, a 0,9% przypisuje się innym. ^{[ 3 ]} Ze wszystkich wyżej wymienionych powodów konieczne jest, aby wody gruntowe stały się głównym źródłem spożycia słodkiej wody.

Przepływ wód gruntowych

Przepływ wód gruntowych może mieć miejsce na dwa sposoby: przepływ pośredni i przepływ podstawowy . ^{[ 4 ]} Przepływ pośredni to przepływ wody przez strefę aeracji , natomiast przepływ podstawowy to przepływ wody bezpośrednio w dół przez strefę nienasyconą do strefy nasyconej i ostatecznie stanowi źródło zasilania dla innego źródła.

Lokalizacja wód gruntowych

Pierwszym krokiem w budowie studni kopanej jest znalezienie odpowiedniego źródła wód gruntowych. Jeśli źródło wody jest zanieczyszczone lub nie jest go wystarczająco dużo, aby utrzymać użyteczność, studnia wkrótce zostanie porzucona. Istnieje niezliczona ilość dobrze udokumentowanych i zaawansowanych technologicznie metod lokalizacji wód gruntowych, takich jak: teledetekcja , metody grawitacyjne i magnetyczne (w tym badania aerograwitacyjne i aeromagnetyczne ), metody sejsmiczne , elektryczne , elektromagnetyczne i radioaktywne. ^{[ 5 ]} Jednakże metody te są zazwyczaj kosztowne i nie dotyczą sytuacji, w których planuje się budowę studni kopanych ręcznie.

Lokalizacja innych źródeł wód powierzchniowych jest kluczowym wskaźnikiem wód podziemnych. Jeśli istnieją źródła wód powierzchniowych, najlepiej wykorzystać topografię terenu do określenia odpowiedniej lokalizacji studni. Jeśli nie ma innych źródeł wód powierzchniowych, najlepszą metodą lokalizacji wód podziemnych są mapy topograficzne danego obszaru. Jeśli nie są one dostępne i nie można ich łatwo wykonać, kolejną najlepszą metodą jest sprawdzenie miejsc, w których wybudowano poprzednie studnie. Stosując tę ​​metodę, należy zbadać już wybudowaną studnię pod kątem jej tempa zasilania, aby upewnić się, że źródło wód podziemnych jest wystarczająco obfite, aby zbudować drugą studnię. Istnienie poprzedniej studni otwiera również możliwość zbadania wód podziemnych pod kątem zanieczyszczeń. Jeśli pierwotna studnia została porzucona, należy zachować ostrożność przed budową kolejnej. Należy określić tempo zasilania warstwy wodonośnej, a także zbadać wszelkie zanieczyszczenia, które mogłyby doprowadzić do zamknięcia studni. Metody do tego celu zostały szczegółowo opisane poniżej.

Gdy żaden z powyższych wskaźników nie występuje, konieczne jest bardziej geofizyczne podejście. Najbardziej podstawową metodą lokalizacji wód gruntowych jest przyjrzenie się topografii terenu. Wody gruntowe zawsze będą płynąć zgodnie z gradientem hydraulicznym z miejsc o wyższym ciśnieniu do obszarów o niższym ciśnieniu siłą grawitacji. Obecność jakichkolwiek innych zbiorników wodnych jest również wyraźnym wskaźnikiem wód gruntowych. Ponadto istnienie pewnych formacji skalnych, glebowych i roślinnych zawsze będzie stanowić podstawę istnienia wód gruntowych. Stwierdzono, że duże ilości płytkich wód gruntowych są powszechniejsze pod dolinami niż pod górami. ^{[ 6 ]} Podobnie, poziom wód gruntowych ma tendencję do wyższego położenia pod obszarami o najwyższej powierzchni, takimi jak szczyty wzgórz, i obniża się w pobliżu obszarów o niższej powierzchni, takich jak doliny. ^{[ 7 ]} Jeśli region jest suchy, to rośliny obfitujące w wodę, takie jak cedr solny i drzewa topoli, są wskaźnikami wód gruntowych. ^{[ 8 ]} Niemniej jednak, najpewniejszym wskaźnikiem wód gruntowych są formacje skalne i glebowe oraz ich porowatość.

formację wodonośną

Wodonośniki to warstwy skalne (prawdopodobnie spękane skały) lub osady w regionie nasyconym, które zawierają obfite, swobodnie płynące wody gruntowe. ^{[ 9 ]} Dwie najważniejsze cechy wodonośnika to jego porowatość i przepuszczalność . Wodonośnik musi być wystarczająco porowaty, aby magazynować wodę, a jednocześnie wystarczająco przepuszczalny, aby umożliwić jej swobodny przepływ. Materiał może być bardzo porowaty, ale ze względu na geometrię ziarna nie być bardzo przepuszczalny.

Istnieją dwie podstawowe kategorie warstw wodonośnych w zależności od otaczających je warstw: napięte i swobodne. Jeśli warstwa wodonośna znajduje się pod powierzchnią gruntu, gdzie woda może bezpośrednio do niej przesiąkać, wówczas jest ona klasyfikowana jako napięta; poziom wód gruntowych często stanowi górną warstwę warstwy swobodnej. Natomiast warstwa wodonośna napięta ma nad sobą warstwę materiału nieprzepuszczalnego.

Skład warstw gruntu jest najważniejszym wskaźnikiem potencjału wodonośnego. Do najbardziej produktywnych materiałów wodonośnych należą: czysty i gruby piasek lub żwir, gruby i porowaty piaskowiec, pokruszona skała lawowa, wapień jaskiniowy, bazalt oraz spękane skały magmowe i metamorficzne. Do ubogich materiałów wodonośnych należą glina, muł, skały krystaliczne i wszelkie inne gęste, nieporowate i nieprzepuszczalne materiały. Jednym ze sposobów określenia składu gruntu jest zlokalizowanie pobliskiego klifu i analiza jego warstw skalnych. Chociaż warstw klifu nie można traktować jako dokładnego odpowiednika otaczającego obszaru, można je wykorzystać jako odpowiedni punkt wyjścia.

konstrukcji

bezpieczeństwo

Należy zawsze zachować szczególną ostrożność w kwestii bezpieczeństwa pracowników. Wszelkie prace budowlane powinny być prowadzone pod nadzorem eksperta technicznego. Zawsze powinna być obecna osoba, która niedawno przeszła szkolenie z pierwszej pomocy, a także apteczka pierwszej pomocy. Komunikacja ze służbami ratunkowymi powinna być zawsze sprawna. Każdy pracownik powinien być wyposażony w odpowiedni sprzęt ochronny, taki jak hełm i maska ​​oddechowa. Maski oddechowe należy zawsze nosić podczas pracy w odwiercie . Ponadto wszyscy pracownicy obsługujący sprzęt lub narzędzia powinni być odpowiednio przeszkoleni w ich obsłudze, a każde narzędzie powinno być sprawdzane przed rozpoczęciem każdego dnia pod kątem prawidłowego działania. Wszystkie narzędzia powinny być umieszczone w odległości około pięciu jardów (ok. 4,5 m) od odwiertu, aby zapobiec przypadkowemu wpadnięciu do środka. Należy opracować plany postępowania w sytuacjach awaryjnych, takich jak zawalenie się odwiertu, awaria sprzętu oraz wypadek, gdy pracownik dozna urazu lub nawet straci przytomność w odwiercie. Należy rozważyć stworzenie jasnych i łatwych w użyciu sygnałów dotyczących obsługi sprzętu, zwłaszcza tych związanych z wciąganiem pracowników i narzędzi do odwiertu. Przykładowy zestaw sygnałów dźwiękowych może wyglądać następująco:

• jeden przystanek dźwiękowy
  
• dwa dźwięki-niższe
  
• trzy dźwięki-podnoszenie
  
• cztery dźwięki - podnieś personel
  

Powinien istnieć także odrębny sygnał, używany wyłącznie w sytuacjach awaryjnych.

Zagrożenia dla zdrowia

Praca w odwiercie może stwarzać niezliczone zagrożenia dla układu oddechowego, najczęściej niedobór tlenu i tłumienie pyłu. W zależności od wykopywanego rodzaju gleby, w atmosferze mogą pojawić się zagrożenia związane z metanem, dwutlenkiem węgla, tlenkiem węgla, dwutlenkiem siarki, siarkowodorem, oparami benzyny i oleju napędowego oraz podtlenkiem azotu (jeśli używane są materiały wybuchowe). ^{[ 10 ]} Z tych powodów konieczne jest, aby miejsce budowy zostało sprawdzone przez wykwalifikowany personel przed rozpoczęciem budowy. Pracownicy powinni zawsze nosić maski oddechowe podczas pracy w odwiercie lub wokół niego, a także należy dołożyć starań, aby otwór wiertniczy był jak najlepiej wentylowany. Jeśli to możliwe, zawsze powinno być obecne urządzenie mierzące zawartość tlenu, aby informować pracowników o niebezpiecznych warunkach pracy.

Administracja Bezpieczeństwa i Higieny Pracy definiuje atmosferę z niedoborem tlenu jako atmosferę o zawartości tlenu poniżej 19,5% objętości. ^{[ 11 ]} Jedną z podstawowych technik badania poziomu tlenu jest zapalenie zapalniczki butanowej. Płomień butanu wymaga co najmniej 16% tlenu. Atmosfera ma zawartość tlenu około 21%. ^{[ 12 ]} Dlatego też, jeśli zapalniczka butanowa nie może pozostać zapalona, ​​warunki pracy stają się niebezpieczne dla dalszego wykonywania zawodu.

lokalizację

Jak wspomniano powyżej, pierwszym krokiem w prawidłowej lokalizacji studni jest zrozumienie zasad rządzących przepływem wód gruntowych i powstawaniem warstwy wodonośnej. Wydajność i trwałość studni zależą od odpowiedniego poziomu wodonośnego, dlatego lokalizacja powinna być odpowiednio dobrana. Dlatego idealnie byłoby, gdyby studnia znajdowała się jak najbliżej źródła lub źródła zasilania. Ważne jest jednak również, aby gleba była materiałem, w który można głęboko kopać prostymi narzędziami ręcznymi.

Oprócz ogólnych czynników hydrologicznych, przy wyborze lokalizacji studni należy również wziąć pod uwagę podstawowe kwestie zdrowotne. Studni nie należy kopać w pobliżu latryny ani składowiska odpadów. Ponadto studnia nie powinna znajdować się w pobliżu terenów zamieszkanych lub użytkowanych przez zwierzęta. Woda przesiąkająca przez te gleby może zanieczyścić studnię. Stwierdzono również, że studnie położone w odległości do 100 stóp od rzeki wykazują istotny statystycznie wzrost liczby pozytywnych wyników testów na obecność bakterii coli. ^{[ 13 ]} Po wybraniu odpowiedniej lokalizacji należy oczyścić teren, aby zmaksymalizować wydajność pracy. Poniżej znajduje się tabela zalecanych odległości od różnych potencjalnych zanieczyszczeń. ^{[ 14 ]}

Jeśli istnieją inne odwierty, ważne jest, aby nie umieszczać nowego odwiertu zbyt blisko już istniejących. Umieszczenie dwóch odwiertów zbyt blisko siebie spowoduje zakłócenia w ich wydajności pompowania. Odległość odwiertu należy również uwzględnić w kontekście kosztów ewentualnego połączenia odwiertów systemem rurociągów. Stwierdzono, że optymalny odstęp między odwiertami, zarówno pod względem hydrologicznym, jak i ekonomicznym, można opisać następującym równaniem dla dwóch odwiertów pompujących wodę z tą samą wydajnością z grubego, rozległego wodonośnika: ^{[ 15 ]}

RS=2.4X108CPQ2kTGdzie

RS:Optymalny odstęp między studniami (w stopach).
CP:Koszt podniesienia galona wody na wysokość 1 stopy, obejmujący głównie opłaty za energię i sprzęt, w dolarach
k:Skapitalizowany koszt konserwacji, amortyzacji, pierwotny koszt rurociągu itp. w dolarach rocznie na stopę odległości pośredniej
Q:Szybkość pompowania każdej studni (gpm)
T:Współczynnik transmisji (gpd/ft)

W przypadku studni, w których Q i T nie mają praktycznego znaczenia, a grubość warstwy wodonośnej jest mniejsza niż 100 stóp, zaleca się, aby studnie były rozmieszczone w odległości co najmniej 2 m od siebie. ^{[ 16 ]} Jeżeli jedna z już wykonanych studni jest studnią odprowadzającą ścieki, wówczas odpowiednia odległość, przy założeniu rozległej izotropowej warstwy wodonośnej, jest podana wzorem: ^{[ 17 ]}

RD=2QDTIGdzie

RD:Dopuszczalna odległość między studniami produkcyjnymi i zrzutowymi w celu zapobiegania recyrkulacji wody (stopy)
QD:Szybkość pompowania i usuwania (gpd)
T:Współczynnik transmisji (gpd/ft)
I:Naturalny gradient hydrauliczny poziomu wód gruntowych (ft/ft)

metody

Techniki budowy studni kopanych ręcznie zostały szczegółowo udokumentowane przez różnych autorów. ^{[ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ]} Poniżej znajduje się kompilacja ich ustaleń, mająca służyć jako ogólny zarys. Przed rozpoczęciem jakiejkolwiek budowy należy przeprowadzić pełne badanie metod bezpiecznego budowania studni kopanej ręcznie.

zatopienie kesonu

Ta metoda wiercenia studni jest bezpieczniejsza i prostsza niż metoda „pogłębiania i rurowania”, opisana poniżej. Głębienie kesonowe jest prostsze, wymaga mniej pracy, materiałów i ostatecznie niższych kosztów. Ponieważ wiercenie kesonowe wiąże się z wyłożeniem całej studni kesonami, metoda ta jest prostsza i zużywa mniej materiałów.

Studnia jest początkowo wykopywana na głębokość, na której ściany gruntu są nadal mocne, pięć metrów to dobry punkt wyjścia. Następnie kesony są prawidłowo i bezpiecznie opuszczane do odwiertu. Pierwszy opuszczany keson powinien być dokładnie wypoziomowany przed opuszczeniem na niego kolejnych kesonów. Jeśli dolny keson jest ustawiony nawet pod niewielkim kątem, obudowa studni może stać się drastycznie krzywa podczas układania kolejnych kesonów. Po opuszczeniu i wypoziomowaniu pierwszego poziomu kesonów, tymczasowo je ze sobą połącz. Ma to na celu zapewnienie, że po wznowieniu wykopów dolny keson nie przesunie się. Podczas kopania poniżej dolnego kesonu ważne jest, aby kopać powoli i równomiernie, zaczynając od środka i przesuwając się na zewnątrz. Keson powinien opaść pod własnym ciężarem i ciężarem kesonów ułożonych nad nim.

zlewu i linii

Metoda odlewania studni metodą sink-and-line jest wykonywana in situ wraz z wykopem; z tych powodów jest często nazywana odlewaniem in situ . Praktyka ta polega na wykopaniu do głębokości około 5 metrów i wyłożeniu studni przesłonami. Jednakże głębokość ta może być zmieniana w zależności od wytrzymałości gruntu. Pomiędzy przesłonami a wewnętrzną krawędzią wykopanego otworu powinna być szczelina równa pożądanej grubości ścianki; 7-10 cm to odpowiednia grubość ścianki. Po prawidłowym zainstalowaniu przesłon na pierwszych pięciu metrach za nimi wypełnia się betonem. Po stwardnieniu betonu przesłony są usuwane, a kopanie jest kontynuowane w celu przygotowania do drugiego zestawu przesłon. Ten proces kopania, wykładania przesłonami i zasypywania betonem jest kontynuowany do momentu osiągnięcia zwierciadła wody gruntowej. Po osiągnięciu zwierciadła wody gruntowej, pogłębianie kesonu jest kontynuowane do momentu osiągnięcia pożądanej głębokości studni.

zasoby

Poniżej znajdują się linki do materiałów dotyczących budowy studni kopanych ręcznie przy użyciu wyżej wymienionych metod. Każdy materiał szczegółowo omawia kompleksową budowę studni kopanej ręcznie, w tym zasady bezpieczeństwa, zagrożenia dla zdrowia, narzędzia, sprzęt i organizację miejsca pracy.

Zlew i linia ^{[ 22 ]}

Zatopienie kesonu ^{[ 23 ]}

Wyściółka studni

W przeszłości do wykładania studni stosowano różne materiały, takie jak drewno, mur (cegła lub kamień), przepusty, beton wapienny, beton cementowy i beton zbrojony. ^{[ 24 ]} Większość z tych materiałów została wyeliminowana z powodu różnych niedociągnięć, takich jak brak wytrzymałości i konieczność ciągłej konserwacji. Ostatecznie beton cementowy i beton zbrojony okazały się najbardziej niezawodne. Jedną z zalet betonu zbrojonego nad cementem jest to, że beton zbrojony nie musi być tak gruby ze względu na dodatkowe wsparcie konstrukcyjne. Niezależnie od zastosowanej metody, górne trzy metry studni powinny być zawsze całkowicie uszczelnione. W przeciwnym razie woda przepływająca przez górne warstwy gleby, które nie miały czasu na przefiltrowanie i dekontaminację, prawdopodobnie dostanie się do studni. Podczas wykładania studni niektórzy twierdzą, że należy wymieszać bardziej porowaty beton (beton zmieszany bez piasku) lub utworzyć otwory drenażowe w dolnych kesonach podczas ich odlewania. Obie metody są zalecane dla większego przepływu wód gruntowych do dna studni. Inni jednak argumentowali również przeciwko integralności strukturalnej betonu porowatego i twierdzili, że wystarczająca ilość wody będzie naturalnie przepływać przez spoiny kesonowe. Nie ma jednak istotnych dowodów przemawiających za lub przeciw którejkolwiek z tych praktyk.

siłę załamania

Niezależnie od wybranej obudowy studni, najważniejszym aspektem jest to, aby była ona wystarczająco wytrzymała konstrukcyjnie, aby wytrzymać zawalenie. Słaba obudowa może pęknąć i umożliwić przedostanie się zanieczyszczonej wody powierzchniowej do studni. Jedną z metod obliczania ciśnienia zawalenia studni zaproponował Cleindeinst: ^{[ 25 ]}

PC=2mi1−U21(DT)(DT−1)Gdzie

PC:Krytyczne ciśnienie zapadnięcia (psi)
mi:Moduł sprężystości
U:Współczynnik Poissona
D:Średnica zewnętrzna wykładziny (cale)
T:Grubość wyściółki (cale)

Jeżeli jest to wyściółka dwuścienna, wówczas ciśnienie zapadania się jest podane wzorem ^{[ 26 ]}

P=(6.25X106)(0.65)(DMT)(DMT−1)2Gdzie

P:Ciśnienie załamania (psi)

i warunkiTi średnia średnicaDMjest dany przez

DM=D1+D22

T=(T12+T22)Gdzie

D1:średnica wewnętrzna wyściółki (cale)
D2:średnica zewnętrzna wyściółki (cale)

T1:Grubość spoiny wewnętrznej (cale)
T2:Grubość spoiny zewnętrznej (cale)

Jeżeli wyściółka studni jest wykonana z materiału perforowanego, wówczas granica plastyczności jest podana wzorem: ^{[ 27 ]}

YSSy(πDMT)

YS:Granica plastyczności (funty)
DM:Średnia średnica, jak opisano powyżej (cale)
T:grubość wyściółki

głowicę studni

Rodzaj wybranej głowicy odwiertu zależy od metody pobierania wody. Jeśli zostanie wybrany odpowiedni typ pompy, głowica odwiertu może całkowicie uszczelnić odwiert, a jedynie pompa będzie penetrować głowicę odwiertu. Jeśli woda będzie pobierana bardziej ręcznie, na przykład za pomocą systemu czerpakowo-krążkowego, konieczna jest wyjmowana głowica odwiertu. Niezależnie od rodzaju głowicy, ważne jest, aby miała ona kilka kluczowych właściwości: Po pierwsze, jeśli głowica odwiertu jest wyjmowana, musi być w stanie całkowicie uszczelnić odwiert i być bezpiecznie zamknięta. Jest to konieczne, aby zmniejszyć ryzyko zanieczyszczenia. Najczęściej przyczyną zanieczyszczenia odwiertu i jego ostatecznego zamknięcia są słabe głowice odwiertu lub ich całkowity brak. W badaniu stwierdzono, że 71% odwiertów z luźnymi i nieuszczelnionymi głowicami odwiertu jest skażonych bakteriami grupy coli. ^{[ 28 ]} Jeśli głowica odwiertu może być wyjmowana, należy zbudować fartuch, aby zmniejszyć ryzyko wrzucenia lub przypadkowego wpadnięcia ciał obcych do odwiertu.

wlot studni

Wlot odwiertu powinien być przykryty siatką w celu odfiltrowania cząstek skalnych. Niektórzy mogą jednak nie wiedzieć, że rozmiar siatki determinuje również natężenie przepływu wód gruntowych do odwiertu; nie tylko przepuszczalność siatki, ale także jej długość i średnicę. Stwierdzono, że siatka zmniejsza efektywny promień odwiertu zgodnie z następującym równaniem: ^{[ 29 ]}

Rmi=RAPACGdzie

Rmi:Efektywny promień odwiertu
R:Rzeczywisty promień ekranu
AP:Obszar perforacji w sicie
AC:Powierzchnia ściany cylindra studni

Stwierdzono również, że długość sita ma bezpośredni wpływ na wypływ wód gruntowych do studni, zgodnie z następującym równaniem: ^{[ 30 ]}

L=QAmiVC(7.48)

L:Długość ekranu (stopy)
Q:Wyładowanie (gpm)
Ami:Efektywna otwarta powierzchnia/stopa ekranu (stopy kwadratowe/stopy), np. około połowa rzeczywistej otwartej powierzchni
VC:Prędkość krytyczna (fpm), np. prędkość, powyżej której transportowana jest cząstka piasku

wymiary

Głębokość i średnica odwiertu będą się różnić w zależności od pożądanego przez projektanta tempa uzupełniania i możliwości kopania. Jednakże, jak wspomniano powyżej, na efektywny promień odwiertu wpływają również inne czynniki, takie jak rozmiar sita. Co więcej, w badaniu stwierdzono, że 71% odwiertów o głębokości poniżej 199 stóp (ok. 59 m) dało wynik pozytywny na obecność bakterii coli ogółem. ^{[ 31 ]}

Równania rządzące

W przypadku przepływu ustalonego rozciągającego się w nieskończoność w warstwie wodonośnej ograniczonej lub nieograniczonej mamy: ^{[ 32 ]}

Q=2πKM(H2−Hw)ln⁡R2RwGdzie

Q:wypisać
K:przewodnictwo hydrauliczne
M:głębokość wodonośnika
H2 I Hw:poziom ciśnienia powyżej nieprzepuszczalnego podłoża
R2 I Rw:odległość promieniowa poszczególnych poziomów głowic

Jeżeli jest to nieograniczony zbiornik wodonośny, to

Q=πK(H22−Hw2)ln⁡R2Rw

Aby znaleźć szybkość obniżania się poziomu dla stałej odległości radialnej r: ^{[ 33 ]}

ΔD=D2−D1=2.3Q4πTdziennik⁡T2T1

ΔDObniżenie wartości na logarytmiczny cykl czasu
T2T1czas

== Odniesienia ==